•  तंबाखूला करा बाय बाय !

•  31 में जागतिक तंबाखूविरोध दिवस 

                           लेखक

                    डॉ. संदीप चव्हाण

                      होमियोपॕथिक तज्ञ

                    संवाद : 9518704840

 सर्वत्र तंबाखू सेवन आणि त्याचे दुष्परिणाम यावर जनजागृती केली जाते. त्यानिमित्त आपण देखील त्याबद्दल थोडे सजग होऊया. तंबाखू आणि गुटखा आपल्या शरीराला तर हानी पोहोचवतातच परंतु गुटखा, तंबाखूचे सेवन आणि धूम्रपान यांचा शरीराच्या प्रत्येक अवयवावर देखील परिणाम होतो. यामुळे अनेक आजार होऊ शकतात.  देशाच्या लोकसंख्येच्या 28.6 टक्के म्हणजेच प्रत्येक 5 पैकी 1 धूरविरहित तंबाखूचे सेवन करते. तर दर 10 पैकी 1 व्यक्ती धूम्रपान करतो. तंबाखूचे सेवन करणाय्रांपैकी ५० टक्के लोकांचा यामुळे मृत्यू होतो. तंबाखू खरेदी करताना त्याच्या पाकिटावरही तंबाखू न खाण्याचा सल्ला दिला जातो. तंबाखू आणि गुटख्यामुळे दात काळे आणि पिवळे पडतात. पुढे जाऊन तोंडाचे आजार हे तोंडाच्या कॅन्सर पर्यंत पोहचवतात, तसेच संपूर्ण कार्डियोवस्कुलर सिस्टम म्हणजेच हृदय आणि रक्तवाहिन्यासंबंधी प्रणाली प्रभावित करते.  ज्यात हृदय, रक्त आणि रक्तवाहिन्यांचा समावेश आहे. धूम्रपान शरीरासाठी खूप हानिकारक आहे. तज्ज्ञांच्या मते, धूम्रपानामुळे फुफ्फुसाचे आजार, कर्करोग, पक्षाघात, हृदयविकार, मधुमेह आणि क्रोनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मीनरी डिसीज (सीओपीडी) यांचा धोका वाढतो, त्याचप्रमाणे मेंदूच्या आजारांनादेखील गती प्रदान करून ब्रेन स्ट्रोक सारख्या घटना घडण्यास कारणीभूत ठरतेय.  धूम्रपान आणि तंबाखूचे परिणाम पहिल्या श्वासोच्छवासाच्या १० सेकंदांच्या आत, तंबाखूच्या धुरातील विषारी रसायने तुमच्या मेंदू, हृदय आणि इतर अवयवांपर्यंत पोहोचतात. धूम्रपान तुमच्या शरीराच्या जवळजवळ प्रत्येक भागाला हानी पोहोचवते आणि अनेक आजारांचा धोका वाढवते. धूम्रपान तुमच्या दिसण्यावर आणि भावनांवर, तुमच्या आर्थिक स्थितीवर आणि तुमच्या जवळच्या लोकांवर देखील परिणाम करते. तंबाखूमधील निकोटीन हे अत्यंत व्यसनकारक आहे. त्यामुळे तुमच्या मेंदूतून डोपामाइन नावाचे रसायन बाहेर पडते. डोपामाइन हे 'चांगले वाटणारे आनंदी वाटते. लक्ष केंद्रित करण्यास मदत करते, तुम्हाला अधिक ऊर्जा देते पण हा परिणाम फार काााळ टिकत नाही. तुमच्या शरीरातील निकोटीनची पातळी कमी होत असताना, तुमच्या मेंदूला अधिक डोपामाइनची गरज भासते. तुम्ही जितका जास्त काळ धूम्रपान करत असाल तितके जास्त डोपामाइन तुम्हाला बरे वाटण्यासाठी आवश्यक असते. ही भावना निर्माण करण्यासाठी तुम्ही निकोटीनवर अवलंबून राहता, तुम्हाला लक्ष केंद्रित करणे कठीण होऊ शकते किंवा तुम्हाला चिंताग्रस्त, अस्वस्थ, चिडचिडे किंवा चिंताग्रस्त वाटू शकते. या दोन गोष्टी निकोटीन अवलंबित्व आणि निकोटीन सोडणे तुम्हाला अधिक धूम्रपान करण्याची इच्छा निर्माण करतात. तुम्हाला तंबाखूचे व्यसन लागते.  आरोग्यासाठी हानिकारक आहे. तंबाखूमध्ये १०० हून अधिक धोकादायक रसायने असतात. ही रसायने तुमच्या शरीराला अनेक प्रकारे नुकसान पोहोचवू शकतात. उदाहरणार्थः निकोटीन तुमच्या शिरा आणि धमन्या अरुंद करते. हे तुमच्या हृदयाला जलद आणि अधिक काम करण्यास भाग पाडून त्याचे नुकसान करते, आणि तुमच्या पायांना आणि हातांना ऑक्सिजन कमी करते. सोबतच कार्बन मोनोऑक्साइड तुमच्या हृदयाला तुमच्या शरीरात रक्त पंप करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या ऑक्सिजनपासून वंचित ठेवते, कालांतराने, तुमचे वायुमार्ग फुगतात. याप्रमाणे टार हा एक चिकट पदार्थ आहे जो तुमच्या फुप्फुसांना चिमणीतल्या काजळीसारखा लेपित करतो. हे तुमच्या फुफ्फुसांना नुकसान पोहोचवते आणि फुफ्फुसांचे आजार निर्माण करते, ज्यामुळे श्वास घेणे कठीण होऊ शकते, आणि फेनॉल तुमच्याा श्व सनमार्गातील केसांसारख्या पेशींना अर्धांगवायू करतात आणि मारतात. याचा अर्थ पेशी तुमच्या श्वसनमार्गाचे अस्तर स्वच्छ करू शकत नाहीत आणि संसर्गापासून तुमचे संरक्षण करू शकत नाहीत. तंबाखूच्या धुरातील सूक्ष्म कण तुमच्या घशाला आणि फुफ्फुसांना त्रास देतात आणि 'धूम्रपान करणान्यांना खोकला देतात. फुफ्फुसांच्या ऊतींना नुकसान पोहोचवताात.

तंबाखू आणि गुटखा आपल्या शरीराला तर हानी पोहोचवतातच परंतु गुटखा, तंबाखूचे सेवन आणि धूम्रपान यांचा शरीराच्या प्रत्येक अवयवावर देखील परिणाम होतो. यामुळे अनेक आजार होऊ शकतात. गुटखा, तंबाखूचे सेवन आणि धूम्रपान यांचा शरीराच्या प्रत्येक अवयवावर परिणाम होतो. यामुळे अनेक आजार होऊ शकतात. देशाच्या लोकसंख्येच्या 28.6 टक्के म्हणजेच प्रत्येक 5 पैकी 1 व्यक्ती धूरविरहित तंबाखूचे सेवन करते. तर दर 10 पैकी 1 व्यक्ती धूम्रपान करतो. तंबाखूचे सेवन करणाऱ्यांपैकी 50 टक्के लोकांचा यामुळे मृत्यू होतो.

अमोनिया आणि फॉर्मल्डिहाइड तुमचे डोळे, नाक आणि घशाला त्र स देतात. कर्करोग निर्माण करणारी रसायने तुमच्या पेशी खूप जलद किंवा असामान्यपणे चाढवतात ज्यामुळे कर्करोगाच्या पेशी होऊ शकतात. धूम्रपानामुळे किमान १६ प्रकारचे कर्करोग होतात आणि तुमचे आयुर्मान आणि तुमच्या जीवनाची गुणवत्ता कमी करते. धूम्रपान न करणाऱ्यांच्या तुलनेत तुमचे आयुष्य सरासरी १० वर्षे कमी होते. आहे, ही एक गंभीर, प्रगतीशील आणि अक्षम करणारी स्थिती आहे जी फुफ्फुसांमध्ये हवेचा प्रवाह मर्यादित करते. सक्रिय धूम्रपान सक्रिय धूम्रपान करणाऱ्यांमध्ये दमा वाढवते आणि किशोरवयीन आणि प्रौढांमध्ये दम्याचा धोका वाढवते धूम्रपान हे हृदयरोग आणि स्ट्रोक सारख्या हृदयरोगांचे प्रमुख कारण आहे आणि हृदयरोग है पुरुष आणि महिला दोघांसाठीही मृत्यूचे एक प्रमुख कारण आहे. धूम्रपानामुळे रक्ताच्या गुठळ्या होण्याचा धोका वाढतो, ज्यामुळे हृदय, मेंदू किंवा पायांना स्क्तपुरवठा रोखला जातो. धूम्रपानामुळे होणाऱ्या रक्ताभिसरणाच्या समस्यांमुळे काही धूम्रपान करणान्यांना त्यांचे हातपाय कापावे लागतात. अगदी महत्वाची बाब म्हणजे पुरुषांमध्ये नपुंसकते करिता महत्वाच्या कारणांमध्ये तंबाखू सेवन हेच आहे. धूम्रपान न करणान्या लोकपिक्षा धूम्रपान करणाऱ्या लोकांना हृदयविकाराचे झटके जास्त येतात. अगदी ४० वर्षाच्या वयातही, हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचा मृत्यू होण्याची शकाता जास्त असते. धूम्रपानामुळे बहुतेक फुफ्फुसांचा कर्करोग होतो आणि शरीराच्या जवळजवळ कोणत्याही भागाला कर्करोग होऊ शकतो. यामध्ये तोड आणि नाक, परसा आणि व्हॉइस बॉक्स, अन्ननलिका, रक्तपेशी, यकृत, पोट, मूत्रपिंड, स्वादुपिंड, श्रेष्मल अंडाशय, मूत्रमार्ग, गर्भाशय ग्रीवा, कोलन आणि मूत्राशय यांचा समावेश आहे. तंबाखूमुळे दर 8 सेकंदाला एक मृत्यु होतो. भारतात, तंबाखू संबंधित मृत्युची एकूण संख्या दर वर्षी ८००००० ते १००००० इतकी असेल. भारतात ८2% फुफ्फुसाच्‌या दीर्घकालीन रोमांचे कारण धूम्रपान हे आहे. जेव्हा तंबाखू सेवनाची तल्लफ येईल तेव्हा, तुमच्या मुलांबद्दल आणि त्यांच्या भवितव्याबद्दल विचार करा व तुमच्यावर तंबाखूमुळे होणा-या भयंकर रोगांचा विचार करा. खरंच तंबाखू हे व्यसन आपल्या आरोग्यासाठी हानिकारक आहेच परंतु जेव्हा आजार होतो तेव्हा आपल्या परिवाराची वाताहत करतो आणि आपली आर्थिक सामाजिक हानी देखील करतो.  सगळ्या होणाऱ्या नुकसाना करिता केवळ एक व्यसन कारणीभूत असू शकते जे की आपण सहज  नंतर सोडू सुद्धा शकतो. चला तर मग संकल्प करूया आणि आपल्या आप्तेष्टाना या आजारापासन मुक्त होण्याकरिता सहकार्य करू या ...